Konşimento (B/L - Bill Of Lading) Nedir?

Latince kökenli bilgi, fikir anlamına gelen cognosciménto kelimesinden Türkçe'ye geçmiştir. Konşimento taşınacak malzemenin gemiye yüklendiğini belirten evraktır. Bu belge düzenlendiği andan itibaren yük ile ilgili hak ve sorumluluklar taşıyıcıya aittir.

Konşimento, taşıma sözleşme yerine geçen kıymetli evrak statüsünde bir belgedir. Konşimentoda nakliyeci bilgileri, yükleyici ve alıcı bilgileri, yükleme yapılan gemiye ait bilgiler, malzemenin cinsi, miktarı, hacmi, yükleme ve teslim limanı, yükleme tarihi, ödeme koşulları gibi bilgiler yer alır. Konşimento üzerindeki bilgilerin doğru ve eksiksiz şekilde yazılması gerekmektedir.

Konşimento birden fazla nüsha olarak düzenlenir ve taraflara teslim edilir. (En az 3 asıl belge olarak düzenlenir) Alıcının teslim limanından malzemesini çekebilmesi için konşimento belgesine ihtiyacı vardır.

KONŞİMENTO ÇEŞİTLERİ

Konşimentolar ‘Devredilebilir’ ve ‘Devredilemez’ olarak iki şekilde düzenlenir. Bunlar ‘Nama, Emre ve Hamiline’ olacak şekilde 3 gruba ayrılır.

1. Nama Düzenlenen Konşimento: Konşimentonun ‘Consignee’ alanında sadece kişi veya firmanın isim veya unvanının bulunduğu emre veya emrine kaydının bulunmadığı konşimentodur. Diğer adı ile buna “straight bill of lading” denir. Alıcının emrine değil namına düzenlendiği için ciro edilemezdir. Malzemeleri teslim alabilmek için orjinal nüshaya gerek yoktur. Kimlik tespitiyle teslim edilebilir.

2. Emre Düzenlenen Konşimento: Bu konşimentoların consignee alanına sadece emre (To order) yazılıdır. Emre düzenlenen konşimento ticari olarak ciro yolu ile devredilebilir konşimentolardır. Konşimentonun ‘Shipper’ alanında yazan yükleten tarafından cirolanması kesin kuraldır. Bunun olmaması durumunda teslim limanında malzemenin alıcı tarafından teslim alınma süreci uzar ve ciddi masraflar oluşabilir.

3. Hamiline Konşimento (Bearer Of Lading) : Sıklıkla kullanılan bir konşimento türü değildir. Bu konşimento yükleticinin talebine istinaden düzenlenir. Bu konşimentoda karşılıklı güven esastır. Konşimentoda bir gerçek kişi veya firma ismi yazılmamış veya hamiline yazılarak düzenlenmiş olması şeklidir. Bu konşimentolara sahip olan kişi yükün teslimini isteme hakkına sahiptir, senedin teslimi malın o kişiye teslimini gerektirir.

KONŞİMENTO GRUPLARI

Konşimentolar taşıma şekillerine göre ‘ Tarifeli (Liner) ’ ve ‘ Tarifesiz (Tramp) ‘ olacak şekilde 2 gruba ayrılarak düzenlenir.

1. Tarifeli Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri

A. Düzenli Hat Konşimentosu (Liner Of Lading) : Tarifeli sefer yapan gemilerle yapılan taşımacılıkta kullanılır. Tarifeli sefer yapan gemilerde kalkış/varış saatlerinden uğrayacakları limanlara kadar her ayrıntı bellidir. Hat konşimentosu akreditifli işlerde sıkça tercih edilen bir türdür.
B. Konteyner Konşimentosu (Container Of Lading) : Bu konşimento türünde malzemeye ait detaylar için yükleyicinin beyanı esas alınır. Bu hususu belirten ibare ise ‘Shipper’s Load And Count’ şeklindedir.
C. Tek Konşimento (Through Bill of Lading) : Malzeme hem denizyolu ile taşınırken buna ek olarak karayolu ile de taşınıyorsa bu her iki taşımayı da içinde bulunduran konşimento türüdür.
D. Birleşik Taşıma Konşimentosu (Combined Transport Bill of Lading) : Bu belge birden fazla taşıma aracı (Multimodal) ile gerçekleştirilen ve bu taşıma sürecinde denizyolu taşımasının bulunma zorunluluğu olmayan taşımalara ait taşımayı yapan firma tarafından düzenlenen konşimento türüdür.
E. Tanker Konşimentosu (Tanker Bill Of Lading) : Ham petrol, kimyevi maddeler ve sıvı yakıtların taşımaları için, malın cinsine ve özelliklerine göre özel ibarelerin ve şartların yer aldığı konşimentodur.
F. Forwarder Konşimentosu (Forwarder Bill Of Lading) : Forwarder firmalarının kendileri tarafından düzenlenen konşimentodur.

2. Tarifeli Olmayan Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri

A. Tesellüm Konşimentosu (Received Bill of Lading): Malzemenin gemiye yüklenmeden önce taşımacının gemiye yüklenmek üzere yükü teslim alması durumunda düzenlenen konşimentodur. Bu konşimentonun geçerli olması için gemi işletmecisi/acentesi tarafından yükleme tarihinin belirtilerek imzalanması gerekmektedir. Böylece yükleme konşimentosuna çevrilebilir.
B. Yükleme Konşimentosu (On-Board Bill Of Lading): Malzemenin bizzat taşıyıcının sorumluluğu altında gemiye yüklenmesi durumunda düzenlenen konşimento türüdür. Konşimentonun düzenlenme yeri ve tarihi ile birlikte malzemenin konşimentoda belirtilen gemiye yüklendiği tarihte yer alır.