Karayolu Taşımacılık Terimleri

Lojistik: Herhangi bir malzemenin üretilmeye başladığı ilk üreticiden kullanacak son tüketiciye kadar olan süreçte nakliye, depolama, gümrükleme, ambalajlama, dağıtım gibi durumları ifade eden terimdir.
Acente: Bir lojistik firmasının merkez kuruluşu dışında başka bir bölgede, onun adına hizmet veren firmadır.
ADR: Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı olan malzemelerin karayolu ile taşınmasında gerekli kurallarını belirten ve bu malzemelerin taşınabilmesi için, araç ve şoförlerde gerekli belgelerin arandığı bir standarttır.

ADR li malzemeler sınıflarına göre aşağıda belirtilmiştir;
Sınıf 1: Patlayıcı Maddeler
Sınıf 2: Gazlar
Sınıf 3: Yanıcı Sıvı Maddeler
Sınıf 4.1: Yanıcı Katı Maddeler
Sınıf 4.2: Kendi Kendine Yanan Maddeler
Sınıf 4.3: Su ile Temas Edince Yanan Maddeler
Sınıf 5.1: Yakıcı (Okside) Maddeler
Sınıf 5.2: Organik Peroksitler
Sınıf 6.1: Zehirli Maddeler
Sınıf 6.2: Bulaşıcı Maddeler
Sınıf 7: Radyoaktif Maddeler
Sınıf 8: Aşındırıcı (Asidik) Maddeler
Sınıf 9: Farklı Tehlikeleri Olan Maddeler

Gönderici (Sender): Malzemeleri hazırlayıp gönderen taraftır.
Alıcı (Buyer): Malzemeleri teslim alan taraftır.
Aktarma(Transfer): Araç ile gelen yüklerin boşaltılarak, herhangi bir işlem yapılmadan kısa süre içinde yüklenmek üzere başka bir araca yüklenmesi işlemidir.
Ambalaj(Packaging): Malzemeleri dış etkilerden koruyan, üzerinde içindeki ürün hakkında görsel ve bilgiler bulunan plastik, karton vb. malzemelerden yapılmış kaptır.
Ambar(Warehouse): İhtiyaca bağlı olarak ürünlerin konulduğu güvenlikli depodur.
Antrepo (Bonded Warehouse): Gümrükleme işlemine tabi olan malzemelerin, gümrük gözetimi altındayken himaye edildiği ve gerekli gümrük işleminin tamamlanabilmesi için bekletildiği depodur.
Depo(Warehouse): Malzemelerin üretim aşaması bittikten sonra tüketim merkezlerine dağıtımına kadar bekletildiği bölümlerdir.
Ex Beyan: İhracat beyannamesidir.
Beyan Tutarı(Declaration Amount): Göndericinin gümrüğe beyan ettiği mal değeridir.
Ata Karnesi (Ata Carnet): Uluslararası ithalat sözleşmesi kapsamında, taraf ülkeler arasında eşyanın gümrük vergisine tabi olmadan geçici kabulüne olanak sağlayan teminat yerine geçen ve beyanname olarak kabul edilen belgedir.
ATR (ATR Movement Certificate): Türkiye ve Avrupa Topluluğu arasında imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması’na göre, serbest dolaşım halinde bulunan malzemelerin ihracatında gümrük muafiyetinden faydalanmak amacıyla ihracatçı tarafından düzenlenen belgedir.
Dozvola(Dozvola): TIR’ların geçiş yapabilmesi için ülkelerin birbirleri arasında yaptıkları anlaşmaya göre kullandıkları belgedir. Ülkeler karşılıklı yıllık olarak birbirlerine bu belge için ücret öderler. Bu belgeyi alan TIR‘lar ülkelerden arası yük taşımacılığı yapabilirler.
CMR Karayolu Taşıma Belgesi (CMR International Consignment Note): Nakliye firması tarafından alıcının adına düzenlenir. Malların belirtilen şartlarla taşınmak üzere, iyi durumda teslim alındığını ve taşıma sözleşmesinin yapıldığını gösteren hukuki bir delildir.
Bekleme Süresi(Standby Time): Malzemelerin herhangi bir nedenden dolayı hareket edemediği süreye denir.
Demuraj(Demurrage): Aracın kendisine tanınan yükleme ve boşaltma süresini aşması ya da TIR içinde bekleyen malzemenin belirtilen zamandan önce gümrükten çekilip boşaltılmamasıdır.
Elleçleme (Handling): Depo veya antrepolarda malzemelerin yerinin değiştirilmesi, ambalajın açılıp yeniden yapılması, ebatlarının değiştirilmesi vb. işlemler için kullanılan terimdir.
Emtia: Ticareti yapılan tüm malzemlere verilen isimdir.
ETA (Estimated Time Of Arrival): Tahmini varış tarihidir.
Frigo Taşıma (Transportation Refrigerated): -26 derece sıcaklığa kadar taze ve dondurulmuş gıda taşımacılığı anlamına gelir. Bozulma riski olan malzemelerin taşınmasında kullanılır.
FTL (Full Truck Load): Bir TIR’ın tamamını dolduran yüktür.
Grupaj(Parsiyel): TIR’ın birden fazla müşteriye tahsis edilmesidir.
Gabari: Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda varış yerlerine hasarsız gitmesini sağlamak için uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.
Spanzet (Ratchet Strap): TIR’a yüklenen malzemelerin hasarsız, sağlam ve güvenli olarak varış yerine ulaşması için kullanılan sağlam şeritleridir.
Supalan: Kara ve deniz yolu ile yapılan taşımalarda kullanılan, malzemenin taşımayı yapan araç üzerinde gümrük memurları tarafından kontrol edilerek gümrüklemesinin yapıldığı durumdur.
Tır Karnesi (TIR Carnet): Uluslararası ticaretin kolaylaştırılmasını sağlayan bir gümrük transit belgesidir. 4, 6, 14 ve 20 yaprak olmak üzere çeşitleri vardır.

EXW(Ex Works - Ticari işletmede Teslim)
FCA(Free Carrier - Belirlenen Yerde Taşımacıya Teslim)
FAS(Free Alongside Ship - Gemi Doğrultusunda Teslim)
FOB(Free On Board - Gemi Bordasında Teslim)
CFR(Cost And Freight - Mal bedeli ve taşıma)
CIF(Cost, Insurence And Freight - Mal bedeli, Sigorta ve taşıma)
CPT(“Carriage Paid To....” – “Taşıma,.....'e kadar ödenmiş”)
CIP(“Carriage and Insurance Paid To...” – “Sigorta dahil taşıma,....'e ödenmiş”)
DAT(Delivered At Terminal - Terminalde Teslim)
DAP(Delivered At Place - Belirtilen Noktada Teslim)
DDP(Delivered Duty Paid - Vergileri Ödenmiş Teslim)